Alles over de warmtepomp

Je hebt de laatste tijd vast al iets gehoord over warmtepompen. Een warmtepomp is een milieuvriendelijke en energiezuinige manier om je woning te verwarmen. Maar kan iedereen een warmtepomp bij zich thuis laten plaatsen? En wat is het rendement precies tegenover een klassieke cv-ketel op aardgas? In dit artikel leggen we uit wat een warmtepomp precies is, welke soorten er bestaan en hoe je een specifieke warmtepomp voor jouw woning kiest. Verder staan we ook even stil bij de voor- én de nadelen van een warmtepomp en geven we een antwoord op enkele veel gestelde vragen.

Wat is een warmtepomp?

Een warmtepomp is een toestel dat uit natuurlijke omgevingselementen, zoals de bodem en de lucht, warmte haalt en letterlijk in je woning pompt. Een warmtepomp verwarmt water voor je centrale verwarming en water voor huishoudelijk gebruik. Het toestel werkt op dezelfde manier als een koelkast, alleen koelt een koelkast af, terwijl een warmtepomp warmte opwekt.

Er bestaan warmtepompen die autonoom werken, enkel met elektriciteit. Anderzijds zijn er ook hybride warmtepompen. Deze werken samen met een klassieke cv-ketel op aardgas of stookolie. Je verwarmt dan je woning voor het grootste deel met de warmtepomp. Alleen als het net iets kouder wordt, neemt de klassieke cv-ketel op aardgas het over. Je kunt dit vergelijken met een hybride wagen, die het ene moment aangedreven wordt door een klassieke brandstof zoals diesel of benzine, terwijl de wagen op andere momenten op elektriciteit rijdt.

Een warmtepomp is een interessante manier om je woning te verwarmen. Is je woning goed geïsoleerd? Dan kun je met de installatie van een warmtepomp enkel winst behalen. De kostprijs van een warmtepomp ligt hoger dan deze van een cv-ketel, maar je wint de investering terug, omdat je geen nood hebt aan fossiele brandstoffen waar je voor moet betalen. Beschikt je woning over zonnepanelen, dan kun je met de energie die de zonnepanelen opwekt je warmtepomp aandrijven.

Hoe werkt een warmtepomp?

Een warmtepomp produceert energie op een uiterst efficiënte manier. Het is een toestel dat werkt op elektriciteit. Deze elektriciteit drijft de motor van de warmtepomp aan. De motor laat een vloeibaar koelmiddel stromen. Dit koelmiddel haalt tijdens dit proces warmte uit de lucht of uit de grond. Met andere woorden, de energie en de warmte komt uit natuurlijke middelen die oneindig voorhanden zijn.

Bij een lucht-lucht warmtepomp zuigt het toestel lucht aan dat langs een buizensysteem met koelvloeistof geleid wordt. Deze koelvloeistof circuleert continu in het toestel en is altijd kouder dan de omgevingstemperatuur. Daardoor kunnen de leidingen warmte onttrekken aan de lucht, zelfs als het buiten koud is of vriest. De koelvloeistof is immers vorstvrij. Het verschil tussen de temperatuur van de koelvloeistof en van de omgevingstemperatuur is doorslaggevend.

Klik hier om voor het schema uit te vergroten!

Verwarmen en koelen met warmtepomp

In een tweede stap circuleert de koelvloeistof door een console die de temperatuur van de lucht verhoogt. De koelvloeistof begint te koken en verdampt. Een compressor verhoogt de druk op de warme lucht, waardoor de temperatuur nog verder de hoogte in gaat.

Vergelijk het met een fietspomp, waarbij je pompt en tegelijk je duim op de luchtopening houdt. Je voelt dan hoe snel de fietspomp (en je duim) opwarmt. De vrijgekomen damp wordt zo heet dat je er je woning mee kunt verwarmen. De koelvloeistof geeft met andere woorden zijn warmte af aan het verwarmingssysteem. Met deze warmte krijg je het dus behaaglijk warm in huis of geniet je van warm water onder de douche.

Eens de koelvloeistof zijn warmte afgegeven heeft, stroomt deze terug naar het middelste deel van de warmtepomp, het deel waarin de temperatuur verhoogd wordt. De vloeistof is evenwel afgekoeld, condenseert en krijgt opnieuw een vloeibare vorm. Dankzij een expansieventiel, dat de druk laat afnemen, daalt de temperatuur van de koelvloeistof snel. Dit kun je ook met een proces uit het dagelijkse leven vergelijken, meer bepaald een spuitbus waar je lang mee spuit. Je merkt dan dat de spuitbus koud begint aan te voelen. Is de koelvloeistof voldoende afgekoeld, dan begint de cyclus opnieuw.

Welke soorten warmtepompen zijn er?

Er bestaan verschillende soorten warmtepompen. We sommen ze hieronder even voor je op en bespreken de verschillen:

  • Een lucht-water warmtepomp haalt de energie uit de lucht. Met de thermische energie verwarmt de warmtepomp het water van je centrale verwarming of het water dat je gebruikt om te douchen of om af te wassen.
  • Een bodem-water warmtepomp (ook wel geothermische warmtepomp genoemd) haalt zijn energie uit grond en grondwater. Thermische energie wordt via sondes uit de grond onttrokken. Hiermee verwarmt de warmtepomp het water in het circuit van de centrale verwarming en ook het huishoudelijke warme water.
  • Een water-water warmtepomp haalt dan weer zijn energie uit grondwater. Hiervoor moet er een gat geboord worden om bij diepere grondlagen met water te kunnen. Dit is een grote investering, die meestal uitgevoerd wordt voor grootschalige bouwprojecten.
  • Daarnaast bestaan er ook nog lucht-lucht warmtepompen. Dit zijn in feite aircotoestellen. Deze gebruik je in de zomer om je woning af te koelen, en in de winter om je woning te verwarmen.

Voor elk van deze toestellen vind je een grote keuze bij Bosch. Bekijk dus zeker ons gamma of contacteer ons voor meer informatie. Bekijk zeker het gamma warmtepompen bij Bosch.

Geeft een warmtepomp geluidsoverlast?

Een vraag die vaak gesteld wordt: geeft een warmtepomp geluidsoverlast? Hierbij gaat het over de buiteneenheden van Lucht/water warmtepompen. Belangrijk in dit verband is dat een Lucht/water warmtepomp zowel een binnen- als een buitenunit nodig heeft. De buitenunit van een L/W warmtepomp produceert ongeveer 40 dB aan geluid. Dit is iets minder dan een vaatwasser in werking. Een voorbijrijdende auto produceert al gauw 85 dB. Een warmtepomp maakt dus wel degelijk een geluid. Is de buitenunit van een warmtepomp dicht bij je buren geplaatst, dan kunnen zij het geluid horen.

Een voorwaarde om te genieten van een warmtepomp is dat je woning goed geïsoleerd is. Precies daarom heb je in huis weinig last van het geluid van de buitenunit. Als je in je tuin bent of bijvoorbeeld een raam opent, dan hoor je wel degelijk het geluid. Let ook op met contactgeluid, waarbij trillingen van de warmtepomp voor geluidsoverlast kunnen zorgen. Je Bosch expert weet hier zeker raad mee.

Bosch is er fier op de stilste warmtepompen op de markt in het gamma te hebben.
Test het zelf met onze soundtool voor Bosch warmtepompen.

Welke warmtepomp moet ik kiezen?

Een warmtepomp is een aantrekkelijk alternatief voor een klassieke verwarmingsinstallatie. Maar hoe kom je tot de beste keuze? En wanneer vervang je het best je klassieke cv-ketel?

Investeren in een warmtepomp is pas interessant als je woning tot in de puntjes geïsoleerd is. Als vuistregel kun je stellen dat er minstens twee van volgende investeringen achter de rug moeten zijn: vloerisolatie, dakisolatie, spouwmuurisolatie of isolerende raamkozijnen met hoogrendementsglas. Een energielabel of energiecertificaat toont je na een energieaudit aan hoe goed je woning geïsoleerd is.

Verder moet je rekening houden met de aanschafkosten. De aanschaf en installatie van een warmtepomp kost meer dan een cv-ketel op aardgas of op stookolie. De gebruikskosten liggen anderzijds heel wat lager. Ze gebruiken immers gratis energie die oneindig beschikbaar is: lucht, bodem en bodemwater. De verhouding tussen de kost voor de energie en het rendement ligt tussen 1/3 en 1/5 van de geleverde warmte. Daarnaast moet je rekening houden met de administratieve kosten zoals bouwvergunningen.

De kosten zijn verder afhankelijk van het type gekozen warmtepomp:

  • Voor geothermische warmtepompen (de zogenaamde bodem-water warmtepompen) moet je rekenen op een aankoopprijs tussen € 7.500 en € 15.000. De installatiekost zelf schommelt tussen € 10.000 en € 20.000.
  • Lucht-water warmtepompen zijn goedkoper in de aankoop. De prijs ligt tussen € 4.500 en € 13.000. De installatiekost is beperkt. Deze warmtepompen zijn een goede keuze, vooral voor energiezuinige nieuwbouwprojecten.
  • Een zogenaamde sanitaire warmtepomp, ook wel warmtepompboiler genoemd, is een goedkoop instapmodel, maar kan alleen worden gebruikt voor huishoudelijk warm water. De aankoopprijs ligt tussen € 2.700 en € 3.500. De installatiekosten zijn miniem.

Installeer je een warmtepomp, dan win je de investering snel terug. Warmtepompen halen het overgrote deel gratis uit de omgeving. Hierdoor betaal je slechts voor 1/4 tot 1/6 van de geleverde energie onder de vorm van elektriciteitskosten. Op jaarbasis ligt de elektriciteitskost tussen € 400 en € 1.000.

De onderhoudskosten van een warmtepomp zijn beperkt. Je laat best jaarlijks het koelcircuit en de verschillende onderdelen even checken. Een jaarlijkse investering van € 200 voorkomt zo slijtage en onaangename verrassingen.

Wil je graag een warmtepomp plaatsen? Dan zijn dit de volgende stappen:


Voor- en nadelen van een warmtepomp

Wat zijn nu de voor- en de nadelen van een warmtepomp? Om een goede beslissing te nemen, is het belangrijk om vertrouwd te zijn met deze pro’s en contra’s.

Voordelen warmtepomp

  • Er is een lage verwarmingskost, aangezien je gratis ecologische energie gebruikt. Tot driekwart van het energieverbruik is afkomstig uit natuurlijke elementen zoals water of lucht, waardoor je een (COP = coefficient of performance of prestatiecoëfficiënt) van 4 kunt bereiken. Dit komt overeen met een rendement van 400 procent. Dit is een enorm verschil met het gebruik van fossiele brandstoffen, waarvoor je telkens opnieuw betaalt.
  • Er komen geen schadelijke gassen vrij. Hierdoor is ook geen schoorsteen nodig. Dit biedt flexibiliteit qua plaatsing en is goed voor het milieu.
  • Een opslagtank zoals voor stookolie is niet meer nodig. Een warmtepomp is compact en neemt weinig ruimte in.
  • Met een omkeerbare warmtepomp kun je in de zomer ook een gebouw koelen.

Nadelen warmtepomp

Vooraleer je beslist een warmtepomp te kopen, moet je ook rekening houden met enkele nadelen.

  • Afhankelijk van het type dat je kiest, kan een groot buitenoppervlak nodig zijn voor de installatie. Dit is nodig om de leidingen maximaal te laten renderen.
  • Is het extreem koud, dan is een warmtepomp minder efficiënt. Vandaar het belang om je woning tot in de puntjes te isoleren.

Geïnteresseerd? Bekijk het aanbod warmtepompen op onze website.

Veelgestelde vragen

Wat is het rendement van een warmtepomp?

De meest gebruikte manier om het rendement van een warmtepomp uit te drukken, is de zogenaamde COP-waarde. COP staat voor het Engelse begrip coefficient of performance of in het Nederland performantie coëfficiënt. De waarde geeft aan hoe de verhouding ligt tussen de warmte die een warmtepomp produceert en de elektrische energie die de warmtepomp verbruikt. Want inderdaad, hoewel een warmtepomp natuurlijke elementen gebruikt om je woning te verwarmen, werkt het toestel wel op elektriciteit. Hoe hoger de COP ligt, hoe zuiniger de warmtepomp werkt. Bij toestellen met een hoge COP is de terugverdientijd korter.

Om de COP te berekenen, gebruik je volgende formule: Geleverde warmte in kWh / elektriciteitsverbruik in kWh

Je deelt de geleverde warmte dus door het elektriciteitsverbruik, telkens in de eenheid kWh. Bij een gemiddelde elektrische warmtepomp ligt de COP tussen 4 en 6. Dat betekent dat een warmtepomp voor elke kWh die het qua elektriciteit verbruikt 4 tot 6 kWh aan warmte levert.

Is een warmtepomp goedkoper dan gas?

Is een warmtepomp goedkoper dan gas? Om een antwoord te geven op deze vraag moet je met verschillende aspecten rekening houden. Om te beginnen is er de investeringskost voor een warmtepomp. Deze ligt een stuk hoger dan de aankoop van een cv-ketel op aardgas. Anderzijds verbruikt een cv-ketel op aardgas al vanaf de ingebruikname aardgas, een bron van energie waar je voor moet betalen. Bij een warmtepomp gebruik je enerzijds elektriciteit, maar anderzijds ook natuurlijke bronnen van energie als water en lucht, die onuitputtelijk zijn.

Bij een warmtepomp ligt het rendement onmiddellijk op 400 tot 600 procent. Met andere woorden, elke kWh aan elektriciteit die je in het toestel pompt, krijg je er minstens viervoudig uit terug in de vorm van geleverde warmte.

Bij een cv-ketel op aardgas ligt het rendement tussen 90 tot 100 procent.

Kan een warmtepomp op bestaande radiatoren?

Hoewel je vaak leest dat een warmtepomp enkel functioneert in combinatie met vloerverwarming is dat niet zo. Je kunt een warmtepomp op bestaande radiatoren laten werken, op voorwaarde dat het lagetemperatuurradiatoren zijn. Het verschil met hogetemperatuurradiatoren zit hem in de temperatuur van het stromend water. Bij hogetemperatuurradiatoren ligt dit tussen 55°C en 70°C. Bij lagetemperatuurradiatoren ligt dit tussen 45°C en 55°C.

Omdat een warmtepomp minder hoge temperaturen afgeeft dan een cv-ketel zijn lagetemperatuurradiatoren een must. Verder is het belangrijk om bij het gebruiken van je bestaande radiatoren in combinatie met een warmtepomp je woning perfect te isoleren. Weet je niet zeker of de radiatoren in je woning lagetemperatuurradiatoren zijn? Neem dan zeker contact op met een Bosch-installateur.

Is een warmtepomp interessant zonder zonnepanelen?

Het antwoord op deze vraag is volmondig ja. De meeste warmtepompen hebben een COP tussen 4 en 6. Dat wil zeggen dat elke kWh die je met je warmtepomp verbruikt zichzelf 4 tot 6 keer terugbetaalt.

Werk je met zonnepanelen, dan kun je bovendien ook besparen op de kosten van elektriciteit. Zo verhoogt de COP zich nog eens, omdat je ook geen elektriciteitskosten hebt. Ook in de herfst en in de winter schijnt de zon, dus zelfs al is het koud buiten, dan nog kun je een warmtepomp laten werken op zonne-energie. Een warmtepomp gebruiken in combinatie met zonnepanelen is dus een pure bonus.