Wetgeving warmtepompen

Wetgeving warmtepomp per gewest

Je woning verwarmen zonder stookolie of aardgas? Dat kan met een warmtepomp. Warmtepompen zijn CO₂-neutrale toestellen die warmte afkomstig uit de buitenlucht of uit de bodem omzetten in een aangename temperatuur in je woning. Maar kun je zomaar beslissen om een warmtepomp te plaatsen? Of heb je er een vergunning voor nodig? En hoe bepaal je de plaats waar een warmtepomp mag komen?

Pas als je de beste locatie voor de binnen- en buitenunit vindt, en als je qua regels helemaal in orde bent, geniet je optimaal van het rendement. In dit artikel geven we je een overzicht van de regels en de wetgeving rond het plaatsen van warmtepompen. Is je warmtepomp reglementair geplaatst, dan zit je bijvoorbeeld safe voor alle regels qua geluid. We staan eveneens stil bij de vraag of je verplicht bent om een warmtepomp te installeren bij een nieuwbouw of een renovatie. Verder bekijken we de wetgeving rond het geluid van warmtepompen.

Produceert een warmtepomp lawaai en is de hoeveelheid geluid aan regels gebonden?

Zoals de meeste elektrische toestellen maken warmtepompen wat geluid. Misschien heb je je al de vraag gesteld of dit niet hinderlijk is voor je buren of voor jezelf. Of stel dat je buurman een warmtepomp installeert, moet je je dan zorgen maken?

We ontwikkelden een tool die hopelijk je zorgen kan wegnemen, met onze sound-tool kan je zelf luisteren hoeveel geluid de Bosch warmtepompen produceren.

We maken je even wegwijs in de wetgeving over geluidshinder en wat je je bij het geluid van een warmtepomp mag voorstellen.

Warmtepompen compress 7400i AW

Eerst en vooral is het geluid van een warmtepomp afhankelijk van het type en de manier waarop het toestel geïnstalleerd is. De toestellen van Bosch voldoen in elk geval aan elke norm qua geluid. Een warmtepomp die buitenlucht als energiebron gebruikt, heeft een ventilator om lucht aan te zuigen. Je kunt je voorstellen dat deze wel wat lawaai maakt, en precies daarom zijn er ook regels voor de installatie van deze pompen. Je mag de buitenunit bijvoorbeeld niet te dicht bij de perceelsgrens en bij de woning van je buren plaatsen. Dat zou ook voor het rendement trouwens niet wenselijk zijn. De buitenunit van een warmtepomp die lucht gebruikt, plaats je immers best zo dicht mogelijk bij de binnenunit, die in je woning geplaatst is.

Warmtepompen die hun warmte uit de bodem halen, maken nauwelijks geluid. Daar zit je sowieso veilig qua geluidshinder en de regels hiervoor.

De maximale geluidsemissie van toestellen is een Europese materie. Europese verordeningen stellen dat het geluidsvermogensniveau (LWA) van buitenunits van warmtepompen met een nominale warmteafgifte van ≤ 6 kW maximaal 65 dB mag bedragen. Warmtepompen met een warmteafgifte van ≤ 12 kW mogen maximaal 70 dB produceren. Warmtepompen met een warmteafgifte van ≤ 30 kW mogen dan weer maximaal 78 dB produceren. Toestellen van Bosch overschrijden deze waarden niet.

Verder is het zo dat er regels verbonden zijn aan geluidsemissie. Deze regels verschillen van gewest tot gewest. We overlopen hier even de diverse gewesten.

Wetgeving geluid warmtepomp Vlaamse Gewest
Wetgeving geluid warmtepomp Waalse gewest
Wetgeving geluid warmtepomp Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Is er een meldings- of vergunningsplicht voor warmtepompen?

Wil je een warmtepomp plaatsen, moet je dit dan melden bij je gemeente of de overheid in het algemeen? En is er een vergunningsplicht voor warmtepompen? Laten we deze vragen even opsplitsen.

  • Een vergunning voor een warmtepomp voor huishoudelijke doeleinden is verplicht wanneer deze een drijfkracht van meer dan 200 kW heeft. Warmtepompen met een drijfkracht van meer dan 200 kW zijn zware huishoudelijke warmtepompen en geothermische warmtepompen, waarvoor de installatie ook de nodige infrastructuurwerken vraagt.
  • Ligt de drijfkracht lager dan 200 kW, dan is er een zogenaamde meldingsplicht. Dit houdt letterlijk in dat je de werken bij de gemeente meldt. Je beschrijft de werken online in een specifieke tool via het Omgevingsloket van de Vlaamse Gemeenschap, of vult een meldingsformulier in en dient dit in bij de gemeente. Op basis hiervan, en als je alles correct aangegeven hebt, ontvang je een meldingsakte. Eens je dit document in je bezit hebt, kun je de warmtepomp laten plaatsen.
  • Verder is er eveneens een meldingsplicht wanneer je een verticale bodemwarmtewisselaar wilt laten plaatsen. Hierbij wordt er tot een maximale diepte van 50 meter geboord. Een bodemwisselaar wisselt warmte en koude uit tussen de klimaatinstallatie in je woning en de ondergrond. Op deze manier regel je in een woning of gebouw heel energiezuinig het klimaat. Deze techniek wordt vooral bij nieuwbouwwoningen toegepast.
  • Wil je verticaal boren voor een warmtepomp, dan verschilt de regelgeving van gemeente tot gemeente. Check dus altijd bij de gemeente of er een vergunning noodzakelijk is.

Voor de plaatsing in je woning zijn er geen specifieke regels of verplichtingen. Hier komt het erop aan de warmtepomp zo goed mogelijk te plaatsen, zodat je geen last hebt van eventueel geluid. Hetzelfde geldt uiteindelijk ook voor een cv-ketel op aardgas. Of denk bijvoorbeeld aan een wasmachine, die je omwille van het geluid ook het liefst in een aparte ruimte plaatst.

Het is perfect mogelijk om een warmtepomp te plaatsen in de kelder, die dan bijvoorbeeld de plaats inneemt van je cv-ketel. Andere mogelijkheden zijn een bergruimte die afgesloten is van de rest van de woning of een garage.

Verwarmen met een warmtepomp vereist sowieso een goede isolatie van de woning. De ruimte waarin de binnenunit van de warmtepomp staat, moet daarom tot in de puntjes geïsoleerd zijn. Dit heeft ook als voordeel dat het geluid dat de warmtepomp produceert geneutraliseerd wordt. Ben je gevoelig voor geluid, dan kun je ook een specifieke vorm van geluidsisolatie voorzien.

Ben je vanaf nu verplicht een warmtepomp te plaatsen als je je woning wilt verwarmen?

Deze vraag kun je niet met een eenvoudig ja of nee beantwoorden. De regelgeving verschilt per gewest en verschilt al naargelang de situatie. Het hangt ervan af of je een nieuwe woning bouwt of een woning verbouwt.

Warmtepomp keyvisual soundtool

Sinds 2021 ben je in heel België verplicht om energieneutraal je woning te bouwen. In Vlaanderen is BEN (bijna-energieneutraal) de norm, terwijl dit in Wallonië en Brussel Q-ZEN (Quasi Zéro Energie) is. Beide normen zijn gelijkaardig qua principe. Een bijna-energieneutrale woning verbruikt weinig energie voor verwarming, het produceren van huishoudelijk warm water en ventilatie. De toestellen die je woning verwarmen, gebruiken per definitie hernieuwbare energiebronnen. Concreet heb je de keuze welke toestellen je gebruikt, op voorwaarde dat de netto energiebehoefte voor verwarming maximaal 70 kWh/m² bedraagt. Verder moet een BEN of Q-ZEN-woning minstens 15 kWh/m² energie uit hernieuwbare bronnen halen. Je kunt hiervoor kiezen uit een aantal opties, zoals een zonneboiler, een warmtepomp, een biomassaketel of een combinatie van deze toestellen. Dit is dus de regel voor nieuwbouwwoningen.

Bovendien wordt er vanaf 2025 geen aardgasaansluiting meer aangeboden bij nieuwbouwprojecten. Dat is momenteel al zo bij grote nieuwbouwprojecten (vanaf 15 woningen).

En wat dan als je een woning renoveert?

  • Vlaanderen zet volop in op warmtepompen. Dit gebeurt niet door warmtepompen te verplichten, maar door de alternatieven te ontmoedigen. Zo is het bijvoorbeeld niet meer mogelijk om nieuwe mazoutketels te plaatsen bij een renovatie, en al evenmin bij een nieuwbouw.
    Verder is er in Vlaanderen ook een renovatieverplichting vanaf 1 januari 2023. Dit houdt in dat alle woningen en appartementen met energie label E of F die vanaf die datum worden aangekocht, verplicht zullen moeten worden gerenoveerd tot energielabel D of beter, binnen de 5 jaar na aankoop.
  • In Brussel zijn er vanaf 2025 CO₂-neutrale oplossingen verplicht bij ingrijpende renovaties. Om dit te stimuleren, verdwijnen vanaf januari 2023 de premies voor gascondensatieketels. Er zal nog steeds financiële ondersteuning zijn in de vorm van premies en subsidies, maar dit verschuift helemaal naar CO₂-neutrale verwarmingsoplossingen zoals warmtepompen.
  • In Wallonië is er eveneens geen premie meer voor een gascondensatieketel. Voor milieuvriendelijke toestellen zoals een zonneboiler of een warmtepomp kun je wel premies aanvragen.

Veelgestelde vragen

Waar mag een warmtepomp staan?

Zijn er specifieke regels waar een buitenunit van een warmtepomp moet komen? De buitenunit staat best zo dicht mogelijk bij de binnenunit, dat is zeker. Op die manier houd je de verbindingen kort en gaat er geen warmte verloren tijdens het transport van koelmiddel van buiten naar binnen. Daarnaast zijn er ook specifieke regels wat de afstand tot de erfgrens bedraagt. Dit betekent dat er in de kleinere tuinen geluiddempende maatregelen nodig zijn. Gelukkig is dit bijvoorbeeld op te lossen door de warmtepomp in een specifieke geluiddempende kast te plaatsen. Vraag de Bosch installateur om meer informatie.

Hoe dicht mag een warmtepomp bij de erfgrens staan?

Kies je voor een warmtepomp die het maximale geluid produceert van 70 dB, dan moet deze op minimaal 9 meter van de erfgrens staan.

Je kunt zelf met je installateur bespreken hoe je eventuele geluidsoverlast van een warmtepomp kunt beperken; niet alleen voor je buren, maar ook voor jezelf. Zo plaats je de buitenunit van een warmtepomp beter niet aan de muren van verblijfsruimten. Plaats de buitenunit ook het liefst niet in een nis, waardoor je het effect van weerkaatsend geluid kunt krijgen.

Heb je een vergunning nodig voor het plaatsen van een warmtepomp?

Een vergunning is enkel nodig voor de zwaardere types van warmtepompen. Dit zijn dan warmtepompen met een drijfkracht van meer dan 200 kW. Bij bepaalde types van geothermische warmtepompen moet je ook een vergunning aanvragen om dieper dan 50 meter in de grond te boren.

Wil je een horizontale of verticale bodemwarmtewisselaar installeren, dan heb je daar eveneens een vergunning voor nodig. Dit is zo omdat de leidingen van deze warmtewisselaars potentieel gevaarlijke stoffen bevatten. Vraag in elk geval raad aan je installateur of check de mogelijkheden om warmtepompen te installeren bij je gemeente. De regelgeving is vaak gebaseerd op lokale omstandigheden, zoals bijvoorbeeld de diepte in de aarde van de grondwaterlagen.